Doorgaan naar hoofdcontent

Tomas Ross. De tweede november Uitgeverij Cargo, 2013.

Gisteren was het precies negen jaar geleden dat Theo van Gogh werd vermoord. De week voor zijn dood had hij nog ruzie gemaakt met thrillerschrijver Tomas Ross over de montage van de film De zesde mei, over de moord op Pim Fortuyn. Ross had het scenario van die film geschreven, waarin werd gesuggereerd dat de AIVD die moord bewust niet had verhinderd.

Al op de dag van de moord vroeg een journalist aan Ross of er nu ook een boek kwam De tweede november. Ross wees dat van de hand als ongepast, en bovendien vond hij het niet aan de orde: dit was duidelijk geen complot, maar de actie van een groep dolgedraaide moslimjongeren.

Inmiddels is Ross er anders over gaan denken, en nu is deze week De tweede november toch verschenen. Er zat, in dit nieuwe boek, wel degelijk wat achter. Van Gogh krijgt bewijzen in handen dat de overheid inderdaad wat afwist van de moord, en dat Mat Herben per se Pim Fortuyn moest opvolgen om de JSF erdoor te drukken. En dat gebeurt een paar uur voordat hij wordt vermoord.

De AIVD speelt in De tweede november de rol van een misdadige organisatie, die vooral eigen medewerkers afluistert en als het zo uitkomt op gruwelijke wijze vermoordt. Een joods-Marokkaanse informant, Hamid Mansur, die oorspronkelijk is ingehuurd om Mohamed Bouyeri (die ook al voor de AIVD blijkt te werken) te bespioneren, krijgt uiteindelijk die hele organisatie achter zich aan wanneer hij teveel bewijzen blijkt te verzamelen. Samen met de journaliste Puck Labrie van De Telegraaf probeert hij zo snel mogelijk duidelijk te krijgen wie er nu eigenlijk vermoord gaat worden op 2 november ('een politicus die bevriend was met Pim Fortuyn').

Ik lees zelden thrillers, maar dit boek (waarvan de uitkomst in zekere zin natuurlijk duidelijk is, in ieder geval voor iedereen die ouder is dan een jaar of 25) zit bijzonder knap in elkaar. Fictie en werkelijkheid zijn wel heel knap door elkaar vermengd: dat iemand die fictie maakte van een eerdere moord uiteindelijk vermoord wordt, waarbij de fictie suggereert dat die moord wel degelijk met de eerste te maken had - dat is heel knap gedaan. Zoals er ook allerlei aardige details in zitten (sommige personages zijn intensief bezig met complottheorieën rondom de moord op Kennedy – Ross is natuurlijk bezig daar het Nederlandse equivalent van te construeren).

Het enige echt onwaarschijnlijke detail in het boek vond ik dat Puck Labrie te pas en te onpas door allerlei voorbijgangers wordt herkend van het fotootje dat naast haar column in De Telegraaf staat (ze is ook op AT5 geweest, maar daarvan kun je in Delft ook niet herkend worden). Dat wil niet zeggen dat ik in het werkelijke leven echt geloof hecht aan het verhaal van De tweede november. Ik denk ook niet dat dit de bedoeling van Ross is – hij schept een literair genre waarin ingenieuze alternatieve werelden worden geschapen die helemaal compatibel zijn met wat wij over onze wereld weten. Maar het heeft een intrigerend boek opgeleverd, een waar monument voor de dikke man die die negen jaar geleden zomaar overhoop gestoken werd.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Willem Frederik Hermans. Het behouden huis. Amsterdam: De Bezige Bij, 2012 (1952).

Het behouden huis: het is oorlog, het is al heel lang oorlog, het is doodschieten of doodgeschoten worden. Dat alles is al meteen duidelijk vanaf de eerste bladzijde van deze roemruchte novelle van Willem Frederik Hermans. En zoals de dingen gaan: ik geloof dat ik alles gelezen heb van deze beroemde schrijver, maar deze beroemde novelle, misschien wel het beroemdste wat hij schreef, nou net niet.

Het is een aangrijpend verhaal, een verhaal dat je beklemt doordat het je ertoe verleidt net zo opportunistisch te denken als de soldaat die de hoofdpersoon is. Heel lang kun je dat voor jezelf verantwoorden doordat die soldaat duidelijk aan de goede kant is: hij heeft immers aan het begin van het verhaal al meteen een hele serie vluchtende Duitsers doodgeschoten. Aan het einde van het verhaal zijn de rollen omgedraaid en blijkt hij – blijk jij, blijk ik – medeplichtig aan gruwelijker misdaden dan de Duitsers in het verhaal begaan.

Wikipedia denkt op gezag van allerlei vooraanstaande critici d…

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…